انواع دلبستگی و سبک‌های آن؛ نقشه راه رسیدن به رابطه ایمن

انواع دلبستگی، همان کدهای مخفی هستند که تعیین می‌کنند ما در صمیمی‌ترین لحظات زندگی، چگونه رفتار کنیم. آیا تا به حال از خود پرسیده‌اید که چرا برخی از ما در جستجوی مداومِ توجه هستیم و برخی دیگر، با نزدیک شدنِ پارتنرشان، ناخودآگاه عقب‌نشینی می‌کنند؟ پاسخ این معما در تجربیات نخستین ما نهفته است. در این مقاله که بر اساس اپیزود تخصصی رادیو دکترمن تنظیم شده، قصد داریم نگاهی عمیق به این الگوها بیندازیم.

تاریخچه‌ای عجیب: از پست کردن کودکان تا کشف نظریه دلبستگی

نظریه دلبستگی اولین بار توسط جان بالبی در انگلستان مطرح شد. در آن دوران، باورهای اشتباهی حاکم بود؛ مردم فکر می‌کردند اگر به گریه کودک توجه کنند، او لوس می‌شود. جالب است بدانید در دوره‌ای برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها، کودکان را مانند کالا پست می‌کردند!

او دریافت که نیاز به پیوند عاطفی، درست مثل غذا و اکسیژن، برای بقای انسان ضروری است. و ثابت کرد که محرومیت عاطفی در کودکی، می‌تواند ساختار روابط ما را در بزرگسالی به کلی دگرگون کند. بالبی با مشاهده کودکانی که از مراقبت عاطفی محروم بودند، ثابت کرد که نیاز به پیوند عاطفی و ایجاد دلبستگی ایمن، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای بقای انسان است.

۳ رکن اساسی برای تجربه دلبستگی ایمن

انواع دلبستگی ایمن بر پایه سه ستون اصلی بنا می‌شوند که حضور آن‌ها در رابطه (چه با والدین و چه با شریک عاطفی) الزامی است:

• در دسترس بودن: حضور فیزیکی و روانی در لحظات حساس.

• پاسخگو بودن: واکنش همدلانه به نیازها، بدون قضاوت یا تمسخر.

• متعهد بودن: ایجاد این اطمینان که رابطه، اولویت اول طرف مقابل است.

در واقع دلبستگی ایمن یعنی داشتن این اطمینان قلبی که: «اگر زمین بخورم، کسی هست که دستم را بگیرد.»

بررسی دقیق انواع دلبستگی و رفتارشناسی آن‌ها

روانشناسان براساس میزان پاسخگویی به نیازها، انواع دلبستگی را به چهار دسته اصلی تقسیم می‌کنند:

۱. دلبستگی ایمن (Secure Attachment)

اید‌ه‌آل‌ترین حالت که در آن هر سه رکن وجود دارد. این افراد در روابط خود احساس امنیت، اعتماد و صمیمیت پایدار دارند.

۲. دلبستگی اضطرابی (Anxious Attachment)

افرادی که مدام نگران رها شدن هستند. در این سبک دلبستگی، فرد در غیاب پارتنر دچار اضطراب شدید شده و مدام به دنبال تایید و چک کردن طرف مقابل است.

۳. دلبستگی اجتنابی (Avoidant Attachment)

این افراد از نزدیکی بیش از حد می‌ترسند. زمانی که رابطه جدی می‌شود، برای محافظت از استقلال خود، عقب‌نشینی کرده و فاصله می‌گیرند.

۴. دلبستگی اضطرابی-اجتنابی (Disorganized)

ترکیبی پیچیده که فرد همزمان هم تشنه صمیمیت است و هم از آن وحشت دارد؛ این موضوع باعث رفتارهای متناقض و آسیب‌زا در رابطه می‌شود.

نکته کلیدی: فهم اینکه شما در کدام یک از انواع سبک های دلبستگی قرار می‌گیرید، اولین قدم برای درمان الگوهای تکراری و مخرب در زندگی شماست.

پادکست تحلیل سبک‌های دلبستگی در استودیو رادیو دکترمن

انواع دلبستگی و راهکارهای عبور از سبک‌های ناایمن به سمت امنیت عاطفی، موضوع محوری پادکست امروز ماست. در این اپیزود شنیدنی، خانم مریم نریمانی (کارشناس ارشد مشاوره خانواده) با دقت و ظرافت، ریشه‌های این رفتارها را واکاوی کرده‌اند. اگر به دنبال درک عمیق‌تر پارتنر خود یا ترمیم زخم‌های عاطفی گذشته هستید، شنیدن این تحلیل ۳۰ دقیقه‌ای را در سایت رادیو دکترمن از دست ندهید.